Co nowego w Windows Small Business Server 2008 ?

Dla kogo SBS 2008?

Zakup oddzielnych licencji na wszystkie potrzebne komponenty - np. system serwerowy, serwer poczty, bazy danych - z punktu widzenia małych firm nie tylko jest bardzo kosztowny, ale często samo zainstalowanie i późniejsze prawidłowe zarządzanie przerasta umiejętności przyszłego administratora. Nieduże firmy nie inwestują w profesjonalną kadrę administracyjną i najczęściej pracę IT Prosów wykonuje albo "najbardziej obeznana w temacie" osoba o zupełnie innym stanowisku, albo zatrudniony w niepełnym wymiarze godzin specjalista z zewnątrz. Te czynniki sprawiają, że serwer dla małych firm musi być maksymalnie bezobsługowy, a jego instalacja nie powinna sprawiać problemów początkującym.

Właśnie do takich firm przystosowany jest Windows Small Business Server 2008. Obecny na rynku od wielu lat, oferuje sporą funkcjonalność zapakowaną w jednym serwerze, a jego domeną są liczne i proste kreatory wykonujące za administratora wszystkie zadania - od dodawania użytkowników przez konfigurację witryn WWW na tworzeniu zasad Group Policy kończąc. Microsoft poleca SBS 2008 dla firm posiadających do 50 komputerów, ale podobnie jak jego poprzednik, nowy SBS może obsłużyć maksymalnie 75 stacji roboczych.

Dla większych środowisk (do 250-300 stacji roboczych) przeznaczony jest inny produkt z rodziny Essential Business Solutions - Windows Essential Business Server 2008, który opisujemy w osobnym artykule.

Zawartość serwera

Jeśli chodzi o komponenty, z których zbudowany jest SBS 2008 to należy przyznać, że faktycznie jest parę istotnych różnic w stosunku do poprzedniej wersji 2003 R2. Po pierwsze i oczywiste, fundamentem całej infrastruktury jest 64-bitowy system Windows Server 2008 Standard. Na nim funkcjonują wszystkie pozostałe elementy, takie jak serwer pocztowy Exchange Server 2007 Standard Edition, intranetowa witryna pracy grupowej Windows SharePoint Services 3.0 oraz narzędzia do aktualizacji wszystkich komputerów w sieci Windows Server Update Services 3.0. SBS 2008 wprowadza także oprogramowanie zabezpieczające pocztę w postaci Forefront Security for Exchange Server (w cenie z SBSem dostajemy tylko 120-dniowa subskrypcję), aplikację antywirusową zabezpieczającą sam serwer - Windows Live OneCare for Server (również wyłącznie 120-dniowa subskrypcja) oraz integrację z usługami on-line Office Live Small Business. Tyle w podstawowej wersji Standard.
 

Microsoft już oficjalnie informuje na stronie głównej SBS 2008, że usługa Office Live Small Business nie będzie dostępna na polskim rynku. Z tego udogodnienia będą mogli korzystać tylko użytkownicy w USA, Wielkiej Brytanii, Japoni, Niemczech i Francji. Wątpliwe jest również rozszerzenie usługi Windows Live OneCare na Polskę, bo do tej pory obsługi OneCare na naszym rynku brak. Niemniej być może w polskiej wersji systemu znajdzie się po prostu angielska wersja Window Live OneCare for Server, choć trudno w tej chwili powiedzieć, czy będzie w pełni funkcjonalna.

Największe zmiany zostały poczynione w droższej, ale i bogatszej edycji Premium. Najważniejszą nowością jest tu licencja na instalację i użytkowanie Windows Server 2008 Standard na drugim, niezależnym serwerze, którego zastosowaniem będzie hostowanie serwera baz danych SQL Server 2008 i to w wersji Standard, a nie - jak dotychczas w poprzedniej edycji 2003 R2 - tylko Workgroup. Jest to bardzo dobre rozwiązanie, bo pozwoli odciążyć główną maszynę i tak już dość obładowaną rozmaitym oprogramowaniem. Nabywca SBS 2008 Premium otrzymuje także wybór, jaką wersję systemu zainstalować na drugim serwerze - czy ma to być x86, czy też x64. Następnie może zainstalować stosowną edycję SQL Server 2008.

Nie odnajdziemy w najnowszej odsłonie SBS znanego z poprzednich wersji Premium serwera Internet Security and Acceleration Server - dość rozbudowanego firewalla, bramki dostępu zdalnego i proxy w jednym. Microsoft zdecydował, że ISA, a właściwie jej następca - Threat Management Gateway - będzie częścią Windows Essential Business Server 2008, a z SBSa zostanie po prostu wycięty.

Warto też zauważyć, że zarówno SBS, jak i nawet bardziej wszechstronny EBS, zostały przez Microsoft pozbawione flagowego elementu Windows Server 2008 - technologii wirtualizacji Hyper-V.

Wymagania sprzętowe

Pierwszym warunkiem do uruchomienia nowego Windows Small Business Server 2008 jest posiadanie serwera, którego procesor obsługuje instrukcje 64-bitowe. W przypadku wersji Premium jest to wymóg obowiązujący tylko dla podstawowego serwera - druga maszyna może pracować z 32-bitowym systemem. Zaleca się, by oba procesory były taktowane z prędkością przynajmniej 2 GHz.

Serwer główny wymaga, by było w nim zainstalowane minimum 2 GB pamięci RAM, choć Microsoft zaleca, by były to 4 GB pamięci. Trudno się z tymi zaleceniami nie zgodzić, bo SBS od zawsze należał do pamięciożernych środowisk i nie ma się co temu dziwić, skoro na jednym serwerze mieści się tyle różnych usług i aplikacji. W przypadku, gdy na pokładzie nie ma 2 GB RAM system po prostu odmówi instalacji - co jest ciekawe, bo podczas testów młodszego brata, EBS 2008, nie stwierdziliśmy takich ograniczeń. Jeśli chodzi o drugi serwer w wersji Premium, to wystarczy mu nawet 2 GB pamięci, choć to oczywiście będzie już ściśle podyktowane wymogami SQL Server w konkretnym przypadku i ilością obsługiwanych przez niego baz.

Pozostałe wymagania to dysk twardy o zalecanej pojemności 60 GB, po jednej karcie sieciowej w obu serwerach, faks do wykorzystania wbudowanych usług faksowania oraz połączenie z Internetem.

Co z uaktualnieniem ze starszych wersji?

SBS 2008 to nie produkt nowy i o ile w przypadku większego EBS 2008 takie pytanie nie ma racji bytu, tak w przypadku oprogramowania dla mniejszych firm jest jak najbardziej uzasadnione - co z uaktualnieniem ze starszych wersji? Sporo firm ma już dość rozbudowane środowisko SBS ze swoimi użytkownikami, dokumentami, witryną SharePoint i skrzynkami pocztowymi, a ci, którzy zdecydowali się wyłożyć na serwer nieco więcej, mają także z pewnością spersonalizowaną konfigurację ISA Server plus kilka baz danych SQL.

Migracja ze starego serwera do nowego będzie mogła być przeprowadzona tylko przy pomocy pliku odpowiedzi, czyli z wykorzystaniem instalacji nienadzorowanej. Po instalacji SBS 2008 w Migration Mode nowy serwer staje się drugim kontrolerem domeny, na który przenoszone są wszystkie role FSMO, Global Catalog, rola serwera licencjonowania oraz usługa DHCP. Następnie administrator ma do dyspozycji kreator migracji, który przedstawia kilka kroków takich jak migracja przekierowanych udziałów sieciowych, skrzynek Exchange, witryny SharePoint czy baz danych SQL Server. Stary serwer musi zostać odpięty z domeny w ciągu 21 dni od momentu instalacji nowego serwera. Jest to uwarunkowane założeniami licencyjnymi i infrastrukturalnymi SBSa, które stanowią, że w sieci może działać tylko jeden kontroler domeny z systemem Windows Small Business Server.

Administracja

Codzienna administracja serwerem Windows Small Business Server 2008 sprowadza się do jednej konsoli nazwanej Windows SBS Console, czyli w zasadzie nic się od poprzedniej wersji nie zmieniło. Konsola jest podzielona na dwie części - większa przestrzeń po lewej to główny widok, zaś po prawej stronie znajdują się najczęściej wykonywane zadana dotyczące aktualnie oglądanej zakładki. Zakładek jest siedem, a pierwsza z nich to oczywiście kompleksowy "rzut okiem" na stan serwera i jego usług oraz linki do różnych kreatorów konfiguracyjnych.

Na zakładce Users and Groups administrator ma okazję dodawać i modyfikować właściwości użytkowników sieci SBS, a także łączyć ich w grupy czy też przydzielać im role. Role domyślnie są trzy - użytkownik standardowy, administrator sieci oraz użytkownik standardowy z włączonym widokiem linków administracyjnych. Role można dowolnie dodawać, dzięki czemu np. możliwe jest zarządzanie uprawnieniami do takich usług jak faks, zdalny dostęp czy udziały sieciowe. Nie wszyscy muszą mieć dostęp do wszystkiego i właśnie w tym celu wprowadzono mechanizm ról.

Zakładka Network i jej pierwsza sekcja Computers umożliwia zarządzanie komputerami klienckimi w sieci - głównie dodawanie nowych stacji roboczych dla właśnie stworzonych użytkowników (kreator automatycznie proponuje od razu dodanie komputera dla każdego dodanego użytkownika). Tutaj też możliwe jest aktywowanie dodatkowych licencji dostępowych CAL. Można też szybko sprawdzić status poszczególnych komputerów, zobaczyć ich parametry lub podłączyć się zdalnie poprzez usługi terminalowe. W sekcji Devices administrator może dodać drukarkę, która będzie udostępniania w sieci oraz urządzenie faksowe. Ostatnia sekcja Connectivity to nic innego jak status wszystkich połączeń i usług dostępowych SBS - od połączenia z Internetem przez stan witryny Remote Workplace po firewall, kontektor POP3 dla Exchange i serwer poczty wychodzącej. Tutaj też można skonfigurować dostęp zdalny poprzez VPN - coś, czego naszym zdaniem zdecydowanie zabrakło jeśli nie w automatycznej instalacji, to przynajmniej na liście zadań poinstalacyjnych. Jest też opcja Fix my network, która przywraca działanie sieci w przypadku wprowadzenia błędnych zmian w ustawieniach kart sieciowych czy dostępu zdalnego.

Zakładka Shared Folders and Web Sites umożliwia dodawanie i modyfikowanie katalogów na serwerze udostępnionych użytkownikom, jak i przekierowywaniem ich folderów osobistych na udziały sieciowe. Do każdego folderu można jeszcze podczas tworzenia ustawić quotę, ograniczenia co do typów plików i alerty administracyjne - dba o to wszystko, jak nietrudno się domyślić, specjalny kreator. Sekcja Web Sites oferuje opcje zarządzania witryną zdalnego dostępu, usługą Outlook Web Access oraz witryną SharePoint osiągalną jak zwykle w przypadku SBSów pod adresem http://companyweb. Jeśli jesteśmy zarejestrowani w usłudze Office Live Small Business to ta sekcja umożliwia również zarządzanie tymi usługami.

Na zakładce Backup and Storage w sekcji Backup prezentowana jest aktualna konfiguracja kopii zapasowych serwera wraz z opcjami (choć to chyba zbyt dużo powiedziane) do jej modyfikacji. Sekcja Server Storage umożliwia z kolei podgląd aktualnie zainstalowanych dysków, układu partycji i miejsc przechowywania wszystkich danych - magazynu Exchange, witryny SharePoint, udziałów sieciowych, przekierowywanych dokumentów i repozytorium aktualizacji. Lokalizację tych danych można zmienić wybierając opcję przenoszenia - szkoda, że jeszcze na etapie instalacji systemu kreator nie pyta, gdzie przechowywać te dane. Ładowanie wszystkiego domyślnie na dysk systemowy nie należy chyba do najlepszych praktyk i trochę dziwi nas, dlaczego się na to zdecydowano.

Zakładka Reports to przygotowywane na żądanie lub automatycznie codziennie (uproszczone) lub co tydzień (szczegółowe) raporty wykorzystania sieci i serwera SBS. Znajdą się tu ostrzeżenia o takich problemach jak kończąca się przestrzeń dyskowa, zapełniające się skrzynki pocztowe, nieaktualne oprogramowanie, błędy kopii zapasowej czy inne niepożądane, a wykryte przez serwer fakty. Raporty mogą być wysyłane do administratora pocztą, można też tworzyć własne kwerendy zawierające tylko potrzebne informacje.

Ostatnia już zakładka Security i pierwsza jej sekcja o tej samej nazwie to zarządzanie szeroko pojętym bezpieczeństwem serwera i sieci - w tym stan firewalli i antywirusów na klientach (oczywiście tych drugich nie ma w pakiecie SBS, serwer czerpie informacje o nich z Security Center na stacjach roboczych), status zabezpieczeń antyspamowych i subskrypcji Windows Live OneCare for Server. Sekcja Updates to z kolei interfejs do obsługi Windows Server Update Services 3.0 - zatwierdzanie łatek do instalacji na klientach, kontrola wdrożenia i ustawienia harmonogramów instalacji i synchronizacji. Można tu także skonfigurować automatyczne zatwierdzanie aktualizacji.

Stacje klienckie i usługi użytkownika

Stacje klienckie i użytkownicy to coś, bez czego trudno sobie wyobrazić serwer SBS. W najnowszej wersji 2008 obsługiwane są systemy Windows XP oraz Windows Vista, a także Windows Mobile 5.0 na urządzeniach mobilnych.

Po utworzeniu kont użytkowników w konsoli administracyjnej pora na dodanie im komputerów, by mogli pracować w sieci SBS. Dodawanie to może odbyć się na dwa sposoby - albo poprzez uruchomienie witryny http://connect, albo poprzez ręczne odpalenie na stacji programu połączeniowego, który serwer SBS proponuje zapisać na nośniku USB. W obu przypadkach system jest automatycznie wykrywany i rozpoczyna się przyłączanie do sieci. Pozostaje jeszcze wybranie, którzy użytkownicy mogą korzystać z tego nowego komputera i jaki poziom dostępu (lokalny administrator czy zwykły użytkownik) im do tej stacji nadać.

Bardzo przydatną funkcją oferowaną przez kreator przyłączania komputera klienckiego jest opcja migracji danych i ustawień użytkownika lokalnego do nowego konta domenowego, które od teraz będzie używane do pracy. Dzięki temu cały proces konfiguracji komputera w sieci SBS jest transparentny dla użytkownika, bo zachowuje on swoje dokumenty i ustawienia pulpitu.

Po restarcie komputer jest już gotowy do pracy w sieci SBS. Warto zwrócić uwagę, że domyślnie SBS wyłącza na stacjach klienckich zarządzanie energią, przez co system nigdy nie przechodzi w stan uśpienia. Ma to pozwolić pracownikom na podłączanie się przez Pulpit zdalny wieczorami, np. z domu. Minusem jest zwiększony pobór prądu, więc być może warto rozważyć włączenie Power Management w konsoli SBS na zakładce Users and Groups.

Strona główna Internet Explorera zostaje oczywiście ustawiona na firmową witrynę SharePoint, za którą po stronie serwera odpowiedzialne są usługi Windows SharePoint Services 3.0. Jest to produkt dostępny na rynku już od dość dawna, więc nie będziemy omawiać w szczegółach jego możliwości - dość wspomnieć, że wszystkie jego funkcje są w pełni zintegrowane z serwerem SBS i możliwe jest np. automatyczne przekierowywanie służbowej korespondencji e-mailowej otrzymywanej przez Exchange do biblioteki SharePointa (podobnie sprawa wygląda w przypadku faksów). Alerty mailowe i kanały RSS nie pozwolą przegapić ważnego dokumentu czy zadania, a kalendarz firmowy ułatwi planowanie urlopów, z których zdjęcia można (co nie oznacza, że spodoba się to przełożonemu) wrzucać do firmowej galerii.

Co oferuje SBS 2008 w przypadku pracy zdalnej? Bez większych niespodzianek dla użytkowników poprzedniej wersji - sercem pracy zdalnej jest witryna Remote Workplace (Zdalne miejsce pracy), która dostępna jest pod adresem zewnętrznym - pod warunkiem, że wcześnie poprawnie skonfigurujemy nasz router. W witrynie tej po zalogowaniu mamy dostęp do swojej skrzynki pocztowej dzięki Outlook Web Access, do witryny intranetowej SharePoint oraz do pulpitu swojej stacji roboczej dzięki nowej usłudze w Windows Server 2008 - Terminal Services Gateway. Jeśli jesteśmy administratorem, możemy podłączyć się do każdego komputera łącznie z serwerem. Do dyspozycji wszystkich są jeszcze linki, które można dowolnie personalizować (na poziomie firmy).

Skalowalność i ograniczenia

Decydując się na wdrożenie Windows Small Business Server 2008 należy pamiętać, że jest to zintegrowane rozwiązanie dedykowane do konkretnych zadań i konkretnego odbiorcy. W tym przypadku są to małe firmy, stąd w SBS 2008 występują niektóre ograniczenia związane z rozbudową infrastruktury.

Windows Small Business Server 2008 musi funkcjonować jako główny serwer w domenie i jednocześnie jako forest root. Obok niego mogą funkcjonować inne kontrolery (jeśli jest taka potrzeba, np. na dodatkowym serwerze obecnym w wersji Premium) i serwery członkowskie, ale wszystkie role FSMO, Global Catalog i usługa licencjonowania muszą rezydować na serwerze SBS. W chwili wydania wersji Release Candidate 0 nie było wiadomo dokładnie, czy i jakie dalsze ograniczenia będzie posiadał SBS 2008 - nie należy się jednak spodziewać dużej rewolucji w stosunku do poprzednich wersji.

W zależności od wybranego modelu licencjonowania, SBS 2008 może obsłużyć do 75 użytkowników lub urządzeń.

Licencjonowanie, subskrypcje i ceny

Jak podaje Microsoft, Windows Small Business Server 2008 będzie dostępny w kilku kanałach sprzedaży - w tym detalicznej (BOX), wraz z nowymi serwerami (OEM) i w licencjonowaniu grupowym. Ceny pudełkowych wersji mają w Stanach Zjednoczonych wynosić około 1 089 USD za edycję Standard oraz 1 899 za edycję Premium. W tej cenie zawartych jest pięć licencji dostępowych Client Access License (CAL).

Nowością w SBS 2008 są dostarczane wraz z systemem subskrypcje na uaktualnianie definicji oraz silnika zarówno Forefront Security for Exchange, jak i Windows Live OneCare for Server. Po zainstalowaniu systemu uruchamiany jest 120-dniowy okres testowy, po czym aby serwer pozostał przez to oprogramowanie chroniony, należy przedłużyć obie subskrypcje, co wiąże się z dodatkowymi opłatami.

W temacie licencji dostępowych dla klientów trochę się od czasów SBS 2003 zmieniło. Nadal obowiązują licencje na użytkownika lub na urządzenie z rozgraniczeniem na edycje Standard oraz Premium. Niemniej w SBS 2008 licencji CAL na usługi Premium nie trzeba kupować dla wszystkich użytkowników bądź urządzeń w sieci, a jedynie dla tych, którzy rzeczywiście z tych usług korzystają. Być może tylko dwóch pracowników łączy się z bazą danych - pozostałym wystarczy więc CAL w wersji Standard. W SBS 2008 jest to możliwe, bo CALe sprzedawane są na sztuki, a nie w paczkach po pięć (choć oczywiście dla wygody można kupować zestawy, po 5 i po 20 sztuk). Co więcej, CAL edycji Premium jest teraz równocześnie licencją dostępową dla usług terminalowych, które jednak nie mogą pracować na serwerze SBS i muszą być uruchomione na dodatkowej maszynie.

Ceny licencji dostępowych CAL mają wynosić 77 i 189 USD odpowiednio dla edycji Standard oraz Premium.

Podsumowanie

Windows Small Business Server 2008 jest ciekawym rozwiązaniem dla małych firm. Oferowane przez niego usługi powinny zaspokoić potrzeby takiego przedsiębiorstwa, zwłaszcza w sytuacji, gdy rzeczywiście brakuje profesjonalnego zarządzania lub po prostu jest ono nieopłacalne. Cieszy możliwość ustawienia drugiego serwera z pełnoprawnym Windows Server 2008 Standard w edycji Premium, martwi dość trudna, tylko i wyłącznie ręczna migracja ze starego serwera..

 

P.S. Wykorzystano materiały techit.pl